Stres traumatyczny

Stres traumatyczny, stres pourazowy czy PTSD to bardzo silna reakcja stresowa na traumatyzującą sytuację, taką jak gwałt, napaść, przeżycia wojenne czy pobyt w sekcie. Objawy stresu pourazowego są zarówno fizyczne, jak i psychiczne.

Stres traumatyczny

© by flickr.com Joint Base Elmendorf-Richardson

Stres traumatyczny, inaczej zespół stresu pourazowego, to zaburzenie lękowe wywołane traumatycznym wydarzeniem. Jest klasyfikowane jako ICD-10 F43.1. Jest to tak silny stres dla człowieka, że powoduje on kryzys psychologiczny i znaczne zaburzenia, nieporównywalne do skutków stresu występującego w normalnych warunkach (więcej o skutkach "zwykłego" stresu przeczytasz tutaj).

Ten rodzaj stresu może zacząć objawiać się z opóźnieniem i trwa z reguły dłużej niż zwykła reakcja stresowa (wystepującą np. przy konfliktach w pracy, przed ślubem czy podczas publicznego wystąpienia). Objawy stresu pourazowego mogą utrzymywać się kilka lat, a nawet całe życie.

Przyczyny stresu pourazowego

Przyczynami stresu pourazowego jest zdarzenie lub sytuacja zagrażająca życiu lub zdrowiu pacjenta lub innych osób. Najczęściej z PTSD kojarzy się wojnę. Dawniej objawy PTSD określano jako zespół Da Costy i drażliwe serce (w czasie wojny secesyjnej), szok wywołany wybuchem, nerwicę okopową i żołnierskie serce (w czasie I wojny światowej), wyczerpanie walką (w czasie II wojny światowej). Nazwa zaburzenie stresowe pourazowe czy stres traumatyczny pojawiła się dopiero w latach 70. XX wieku. Przyczyny stresu traumatycznego to także inne sytuacje ekstremalne takie jak na przykład:

  • katastrofy,
  • klęski żywiołowe,
  • wojna,
  • gwałt,
  • przebywanie w obozie koncentracyjnym,
  • diagnoza raka.

PTSD a predyspozycje człowieka

PTSD nie wystąpi u każdej osoby, która przeżyła jedno z powyższych wydarzeń. Zależy to od jej odporności na stres. Dodatkowe czynniki, zwiększające ryzyko pojawienia się stresu pourazowego to czynniki psychologiczne, takie jak:

  • zaburzenia osobowości:
    • osobowość anankastyczna (osobowość obsesyjno-kompulsyjna) to zaburzenie osobowości charakteryzujące się nadmiernym perfekcjonizmem i potrzebą kontroli,
    • osobowość unikająca (osobowość lękliwa, osobowość asteniczna) to zaburzenie osobowości charakteryzujące się silną introwersją;
  • wcześniejsze dekompensacje nerwicowe (załamania psychiczne).

Objawy stresu traumatycznego

Objawy stresu pourazowego to objawy psychiczne:

  • depresja,
  • napady lęku,
  • rozpacz,
  • złość,
  • uczucie odrętwienia,
  • anhedonia,
  • zaburzenia orientacji,
  • stupor dysocjacyjny,
  • fuga dysocjacyjna,
  • myśli i próby samobójcze.

Obserwowane są także objawy somatyczne (fizyczne) stresu pourazowego:

  • przyspieszone tętno,
  • pocenie się,
  • zaczerwienienie,
  • drżenie,
  • bezsenność,
  • bóle wędrujące,
  • uczucie ciężkości, pieczenia, uciskania.

Po traumie może pozostać częściowa amnezja, czyli niepamiętanie tego wydarzenia. Może być też wręcz przeciwnie. Chory jest prześladowany natrętnymi myślami i snami na temat przeżytej traumy. Charakterystycznym objawem PTSD jest nadmierne zmęczenie (naurastenia). Pojawia się ono po wysiłku fizycznym lub umysłowym.

Jak długo trwa stres traumatyczny?

Najczęściej reakcja stresowa w przypadku traumy pojawia się po kilku godzinach lub dniach od wydarzenia traumatycznego, rzadziej po kilkutygodniowym lub kilkumiesięcznym okresie latencji. U niektórych osób objawy stresu traumatycznego utrzymują się przez całe życie. Jest to już odmienna jednostka chorobowa klasyfikowana jako ICD-10 F62.0 o nazwie trwała zmiana osobowości po katastrofach (po przeżyciu sytuacji ekstremalnej).

Terapia PTSD

Leczenie PTSD obejmuje psychoterapię, a także leczenie farmakologiczne. Skuteczność w leczeniu zespołu stresu pourazowego udowodniła terapia poznawczo-behawioralna. Stosuje się także terapię psychodynamiczną oraz rodzinną. Jako terapię podtrzymującą metodę leczenia stosuje się terapię grupową.

Szczegóły na temat leczenia PTSD, w tym terapii skoncentrowanej na poznaniu, przedłuzonej ekspozycji i desentyzacji, znajdziesz tutaj.

Inne artykuły na ten temat:

Pozostałe artykuły:

@zwalczstres