Stres w pracy zawodowej

Stres w pracy zawodowej bywa korzystny, pod warunkiem, że mobilizuje pracowników i pozwala im się rozwijać. Praca w ciągłym stresie nie będzie korzystna ani dla pracownika, ani dla firmy. Najbardziej stresujące zawody to zawody niebezpieczne.

Stres w pracy zawodowej

© by flickr.com Jason Kuffer

Stres w pracy zawodowej może być zjawiskiem korzystnym, pozytywnie odbijającym się na samopoczuciu pracownika i efektach jego pracy. Jest to wtedy dobry stres: stres mobilizujący i pozwalający na efektywną pracę. Występuje on wtedy, kiedy przed pracownikiem są pewne zadania, odpowiadające jego możliwościom i ograniczeniom czasowym. Z drugiej strony, stres zawodowy zwykle jest stresem negatywnym. Jeśli ustalane odgórnie terminy są nierealistyczne, sama praca przekracza możliwości pracownika, powoduje to tylko frustrację, a nie wzrost jakości czy ilości pracy wykonywanej przez pracownika.

Co to jest stres zawodowy?

Stres zawodowy to negatywna reakcja psychiczna i fizyczna pojawiająca się wskutek nieadekwatnie dobranych zadań i wymagań w pracy do:

  • umiejętności pracownika,
  • ilości czasu jaką dysponuje pracownik,
  • potrzeb zawodowych pracownika.

Pojedyncze sytuacje tego typu raczej nie będą miały długofalowych skutków i nie odbiją się na jakości pracy. Jednak długotrwała sytuacja wywołuje chroniczny stres, frustrację, a w konsekwencji wypalenie zawodowe. Zestresowani pracownicy z reguły gorzej sobie radzą z pracą, odczuwają przemęczenie fizyczne i psychiczne. Efekty stresu to także częstsze konflikty ze współpracownikami, a nawet rezygnacja z pracy.

Przyczyny stresu w pracy

Przyczyny stresu w pracy mogą mieć swoje źródło w:

  • osobowości pracownika, jego cechach, stylu radzenia sobie z problemami,
  • działaniu firmy, warunkach pracy, stosunkom między pracownikami i między pracownikami a managerami.

Część badaczy twierdzi, że przeważa to pierwsze źródło, inni, że przeważa to drugie. Nigdy nie wyklucza się jednak możliwości, że oba te źródła stresu występują równocześnie i na siebie oddziałują.

Jeśli jednak to osobowość pracownika ma w pojawieniu się stresu zawodowego kluczowe znaczenie, to działanie firmy będzie wywoływało stres u niektórych osób, podczas gdy u innych będą to odpowiednie warunki. Dzięki takiemu podejściu można wpływać na pracowników, szkoląc ich i uświadamiając, jak sobie radzić ze stresem w pracy.

Z drugiej strony, jeśli przyjmiemy, że w "produkowaniu stresu" najważniejsza jest jednak sama praca, to możemy doszukiwać się pewnych stresogennych cech pracy, które wywołają stres u większości osób, niezależnie od ich osobowości. Z takim podejściem, zaczyna się prewencję stresu od samej organizacji pracy, a nie od pracownika.

Jaka praca wywołuje stres?

Badania nad stresem dowodzą, że pewne cechy pracy wywołają stres u niemal każdej osoby. Są to:

  • zbyt duża ilość pracy dla jednego pracownika,
  • praca obciążająca psychicznie,
  • zbyt długi czas pracy na dobę,
  • zadania nierozwijające i niemające znaczenia z punktu widzenia pracownika,
  • sprzeczne oczekiwania wobec pracownika,
  • niebezpieczne lub nieprzyjemne (np. hałas) środowisko pracy,
  • brak wpływu na pracę,
  • brak bezpieczeństwa pracy,
  • słaba komunikacja między szefami a pracownikami,
  • brak możliwości rozwoju zawodowego,
  • złe stosunki między pracownikami i pracownikami a zwierzchnikami.

Najbardziej stresujące zawody

Najbardziej stresujące zawody to takie, w których spełnia się jedno lub kilka z poprzednio wymienionych cech stresującej pracy – oczywiście, nie każdy potencjalnie stresujący zawód, jest naprawdę stresujący, gdyż problemy tego typu można zminimalizować a nawet zlikwidować. Będą to na przykład:

  • praca policjanta i praca strażaka (niebezpieczne środowisko pracy),
  • praca nauczyciela (przyczyny stresu w pracy nauczyciela to np. złe stosunki między nauczycielami a uczniami),
  • praca ratownika medycznego, praca lekarza (obciążenie psychiczne).

Objawy stresu w pracy

Objawy stresu w pracy są identyczne jak objawy każdego innego rodzaju stresu. Praca w stresie wywołuje najczęściej:

  • bóle głowy,
  • problemy ze snem,
  • bóle żołądka,
  • rozdrażnienie,
  • problemy z koncentracją,
  • problemy w kontaktach z innymi ludźmi w domu i w pracy.

Objawy stresu mogą negatywnie wpłynąć na jakość pracy i życia pracownika. Długotrwały brak satysfakcji z pracy i motywacji do pracy prędzej czy później doprowadzi do wypalenia zawodowego.

Skutki stresu zawodowego

Długotrwałe objawy stresu w pracy mogą wywołać nawet poważne problemy zdrowotne, takie jak choroby serca, zaburzenia układu kostnego i nerwowego, obniżenie odporności organizmu, wrzody oraz depresja i nerwica (badania nad stresem ciągle odkrywają nowe skutki stresu w pracy).

Długotrwały stres w pracy przyczynia się do poczucia frustracji i w efekcie do wypalenia zawodowego. Jest to dość częsta przyczyna rezygnacji z pracy, a także spadku efektywności pracowników.

Pozytywny stres w pracy

Nie można mylić negatywnego stresu zawodowego z reakcją na nowe wyzwania, jakie pojawiają się w pracy. Ambitne zadania, jakie stawia się przed pracownikiem, pod warunkiem, że odpowiadają one umiejętnościom, możliwościom czasowym i potrzebom pracownika, są dobre, bo mobilizują do działania. Oprócz tego, korzyścią jest także satysfakcja po wykonaniu zadania, szczególnie takiego, które wymagało sporo czasu i wysokich umiejętności. Wymagania są więc bardzo ważne w produktywnej pracy.

Inne artykuły na ten temat:

Pozostałe artykuły:

@zwalczstres