wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe to skutek chronicznego stresu związanego z pracą. Stres w pracy pojawia się najczęściej wskutek takiego zarządzania firmą, które powoduje frustrację u pracowników, ale nie tylko.

wypalenie zawodowe

© by flickr.com avrene

Wypalenie zawodowe jest nazywane z angielska syndromem "burnout". Zarówno w języku polskim, jak i w angielskim, zaburzenie to jest skojarzone z ogniem. Entuzjazm do pracy, oczekiwania, energia - mogą wypalić się pod wpływem chronicznego stresu w pracy. Pozostaje tylko popiół - wyniszczenie psychiczne, zmęczenie fizyczne, które mogą doprowadzić nawet do depresji i wycieńczenia organizmu.

Skąd się bierze wypalenie?

Wypalenie zawodowe to wynik długotrwałego stresu w pracy. A ten z kolei może wynikać z tego, jak działa firma, w której pracujemy, zakresu obowiązków lub z naszych cech osobowości, niepasujących do rodzaju pracy.

Szczególnie na wypalenie narażone są osoby, które mają wobec siebie wysokie bardzo wymagania, są perfekcjonistami, a równocześnie niewielki wpływ na wynik swojej pracy. Konflikt wewnętrzny, jeśli robimy w pracy coś niezgodnego z naszym systemem wartości, także za czasem prawdopodobnie doprowadzi do kryzysu.

Wiele osób ma tendencje do wyolbrzymiania swoich porażek, umniejszania sukcesów, a także przypisywania sukcesów siłom zewnętrznym ("Miałam szczęście") a porażek sobie ("Jestem w tym beznadziejna"). Jest to wynik wychowania w naszej kulturze, która nie pozwala nam się zbytnio niczym chwalić. Warto jednak, choćby przed sobą, docenić swój wysiłek wkładany w pracę, swoje umiejętności i sukcesy.

Na wypalenie zawodowe znacznie mniej narażone są osoby potrafiące oddzielić pracę zawodową od sfery prywatnej. Takie, które mają bliskie relacje z rodziną, krąg przyjaciół i swoje pasje, niezwiązane z życiem zawodowym. Nie znaczy to, że zaniedbują pracę - a wręcz przeciwnie. Dzięki zachowaniu równowagi, mają energię na odpowiednią organizację pracy, dobre stosunki ze współpracownikami czy klientami i rozwój zawodowy.

Charakterystyczne, że do wypalenia zawodowego dochodzi częściej u osób, które przestają dbać o siebie, o potrzeby swojego organizmu, o odpowiednią dawkę snu i relaks.

Objawy wypalenia zawodowego

Wbrew pozorom, nie jest łatwo rozpoznać wypalenie zawodowe, nawet u siebie samego. Wydaje się nam, ze to zwykłe zmęczenie wywołane nowym projektem, wyczerpanie wywołane brakiem snu... Niestety, czasem okazuje się, że to wyczerpanie nie kończy się, nie potrafimy już odpoczywać, a w życiu prywatnym zaczynają się problemy. Jak temu zapobiec? Przede wszystkim ważne jest szybkie rozpoznanie.

Christina Maslach wyróżnia trzy składniki wypalenia zawodowego:

  1. Wyczerpanie emocjonalne (brak sił, uczucie pustki).
  2. Depersonalizacja (zmniejszona wrażliwość wobec innych, cynizm, poczucie bezduszności).
  3. Zaniżona ocena własnych dokonań (negatywne myśli, poczucie marnowania czasu na swoim stanowisku pracy).

Pierwsze objawy to np.:

  • ciągłe zmęczenie,
  • zaburzenia apetytu,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia libido,
  • poczucie beznadziei,
  • nieumiejętność relaksowania się,
  • brak chęci do pracy,
  • niechęć przed wyjściem do pracy,
  • poczucie izolacji, osamotnienia,
  • brak cierpliwości,
  • izolowanie się od bliskich,
  • rozdrażnienie, niecierpliwość,
  • zachowania impulsywne,
  • agresja,
  • nadużywanie leków, alkoholu, papierosów, a także nadmierne oglądanie telewizji,
  • osłabienie odporności,
  • fantazjowanie o ucieczce, rzuceniu pracy,
  • uczucie ciągłego marnowania czasu, braku czasu,
  • poczucie braku kompetencji.

Częstym objawem wypalenia zawodowego jest po prostu... płacz. Człowiek nie jest w stanie panować nad swoimi emocjami i w jednej chwili może zacząć tonąć we łzach.

Kiedy jest już źle, mogą pojawić się nawet zasłabnięcia w pracy. To organizm daje znać, że coś jest nie w porządku. Trzeba się na chwilę zatrzymać.

Jak sobie z tym poradzić?

Przede wszystkim wsłuchajmy się w potrzeby naszego organizmu. Jest zmęczony? Dajmy mu spać! Problemy ze snem czy nie dosypianie ze względu na ogrom obowiązków zaburza równowagę organizmu. Ciało i umysł to system naczyń połączonych - jeśli ciało nie otrzymuje odpowiedniej dawki snu i relaksu, zaczyna szwankować i umysł. Pierwszym krokiem do wyjścia z kryzysu jest odpowiednia ilość snu.

Drugim ważnym krokiem jest dostarczanie organizmowi sił. Po prostu, fizycznie - ważne, aby prawidłowo jeść. Dieta antystresowa będzie idealna dla osób, które czują, że mogą mieć problem z wypaleniem zawodowym. Prawidłowo działające ciało będzie mniej podatne na przepracowanie, stres w pracy i wypalenie zawodowe.

Kiedy zadbamy o siebie fizycznie, spójrzmy na swoje funkcjonowanie w pracy i odpowiedzmy sobie na kilka pytań:

  • Czy stawiane sobie cele są realistyczne? (spróbujmy je zweryfikować)
  • Czy realizacja moich celów zależy ode mnie?
  • Czy ostatnio podejmuję się nowych zadań, wyzwań w pracy?
  • Czy znam swoje wady i czy umiem się do nich przyznać i je zaakceptować?

W przypadku, jeśli wypalenie zawodowe nie mija, mimo zastosowanych rad, konieczna może okazać się zmiana pracy. Otoczenie kojarzące się ze stresem, tematy, którymi trzeba zajmować się na co dzień, mogą utrudnić lub uniemożliwić powrót do zdrowia i osiągnięcie tak zwanego "work-life balance", czyli równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

Artykuły na ten temat:

@zwalczstres